امیدی برای درمان رتینوپاتی دیابتی

29 سپتامبر 2016- محققان دانشکده‌ی پزشکی دانشگاه Yaleدریافتند که یک تکنیک برنامه ریزی مجدد سلولی که سلولهای حمایتی را در شبکیه به سلولهای بنیادی تبدیل می کند، قادر به جایگزین نمودن سلولهای عصبی در شبکیه است که بر اثر بیماری چشمی یا رتینوپاتی دیابتی از بین می روند.

 یافته‌های این مطالعه که در مجله‌ی Cell Reportsمنتشر شده است، نشان می‌دهد یک فرایند بیولوژیکی در گورخرماهی (zebrafish) که به موجب آن نورونهای تخریب شده در شبکیه بطور خود بخود پس از جراحت، ترمیم می‌شوند، می‌تواند در مدلهای سلولی انسان به درمان طیف وسیعی از بیماریهای چشمی کمک کند.

شبکیه که در پشت چشم قرار دارد، شامل انواع مختلفی از سلولها از جمله سلولهای عصبی شبکیه است که در پردازش تصاویر بصری نقش دارد، سلولهای حمایت کننده که اطراف این سلولهای عصبی هستند، سلولهای گلیال نام دارند. سه نوع اصلی از سلولهای گلیال در شبکیه‌ی انسان یافت می‌‌شود که شامل: astroglia، microgliaو سلولهای Müller glialیا MGهستند، سلولهای MGقادربه تبدیل سلولهای بنیادی (یا به انواع مختلفی از سلولها) و نورونهای جدید در شبکیه هستند.

 تحقیقات قبلی نشان داده‌اند که این توانایی در انسان بصورت نهفته باقی می‌ماند، مگر اینکه بر اثر جراحت فعال شود اگر چه در گورخرماهی این توانایی دائمی است، این سلولها به عنوان منبعی برای سلولهای بنیادی شبکیه هستند که مخزنی برای از دست دادن ناگهانی سلولهای عصبی شبکیه محسوب می شوند.

نویسنده‌ی اول این مطالعه پرفسور Bo chenو همکارانش تلاش نمودند که سلولهای MGانسانی را فعال کنند، بطوریکه مانند سلولهای MGدر گورخر ماهی رفتار کنند.

ابتدا آنها تصور کردند جراحت شبکیه را از طریق نوروتوکسین‌ها ایجاد کنند اما نتیجه‌ی این کار، مرگ نورون‌ها حتی بیشتر از سایر مطالعات بود.

هدف شبیه سازی جراحت بدون وارد کردن آسیب‌ بیشتر به شبکیه‌ ای بود که در حال حاضر بیمار است. برای این کار، محققان بر فعال سازی یک مسیر پیام رسانی که در جراحت فعال می ‌شود و Wnt signallingنام دارد، تمرکز کردند، این مسیر سرنوشت سلولهای glialرا تعیین می‌کند.

پس از بررسی چگونگی تحریک این مسیر، محققان کشف کردند که وارد نمودن ژنهایی به شبکیه‌ی موش بالغ می‌تواند سلولهای MGرا برنامه ریزی مجدد کرده و مسیر پیام رسانی wntرا فعال نماید در نتیجه تکثیر آنها و ایجاد سلولهای نورونی جدید در شبکیه را بدون آسیب به شبکیه القاء نماید.

با کنترل اینکه چه ژنهایی را وارد و چه ژنهایی را حذف کنند، دانشمندان همچنین توانستند مسیر پیام رسانی wmtرا فعال یا از فعالیت آن بکاهند تا اثرات دلخواه ویژه را روی تکثیر سلولهای MGبرای ساخت نورونهای جدید درشبکیه وهمچنین ساخت اینترنورونها بر جا گذارند.

کشف این راه درمانی بالقوه‌ی جدید بوسیله‌ی پرفسور chenدارای کاربردهای جالب توجهی در درمان دژانرسیون شبکیه‌ی بعلت بیماریهای مزمن یا افزایش سن خواهد بود.

منبع:

www.diabetes.co.uk/news/2016/sep/retinal-cell-reprogramming-discovery-holds-promise-to-treat-diabetic-retinopathy-90611371.html